Geografia

Wymanagania edukacyjne dla klasy pierwszej - poziom podstawowy

 

Dział I Obraz Ziemi

1.1. Źródła informacji geograficznej

  • opisuje, czym zajmuje się geografia;
  • podaje przykłady praktycznego zastosowania geografii;
  • wymienia elementy środowiska przyrodniczego, antropogenicznego i geograficznego.

1.2 Mapa jako obraz Ziemi cz. 1

  • wyjaśnia, czym jest mapa;
  • wymienia i opisuje elementy mapy (tytuł, skala mapy, siatka kartograficzna, legenda, znaki topograficzne);
  • wyjaśnia, o czym informuje nas skala mapy;
  • przedstawia skalę w postali liczbowej, mianowanej i liniowej;
  • porównuje skale;
  • porównuje szczegółowość mapy w zależności od jej skali;
  • wykonuje zadania z obliczania skali mapy (przeliczenia długości);

1.2 Mapa jako obraz Ziemi cz. 2

  • wymienia jakościowe (sygnaturowa, powierzchniowa) i ilościowe (izolinii, kartogramu, kartodiagramu) metody prezentacji zjawisk na mapach;
  • wyjaśnia, czym są: izohipsy, izotermy, izohiety, izobary i izobaty;
  • rozpoznaje metody ilościowe i jakościowe wykorzystane do prezentacji zjawisk.

1.3. Korzystamy z mapy

  • wyjaśnia, do czego służą współrzędne geograficzne;
  • odczytuje poprawnie zapis współrzędnych geograficznych;
  • odczytuje z mapy współrzędne geograficzne wskazanych obiektów geograficznych;
  • opisuje podział map ze względu na treść (mapy ogólnogeograficzne i tematyczne);
  • opisuje podział map ze względu na skalę (wielkoskalowe, średnioskalowe i małoskalowe);
  • podaje przykłady zastosowania map;
  • odczytuje informacje z mapy topograficznej.

 

Dział II Ziemia we Wszechświecie

2.1. Wszechświat i Ziemia

The Solar System - film (4:10) National Geographic o budowie Układu Słonecznego
Układ Słoneczny większy niż się wydaje - wywiad z Karolem Wójcickim, wybitnym popularyzatorem nauk o Kosmosie. W debiutanckiej roli reportera - pan Piotr Stankiewicz, nauczyciel geografii w Potockim.

  • wyjaśnia, co to jest Wszechświat i opisuje teorie powstania Wszechświata;
  • wyjaśnia, czym są galaktyki i opisuje miejsce Układu Słonecznego w galaktyce Droga Mleczna;
  • wymienia ciała niebieskie wchodzące w skład Układu Słonecznego;
  • wymienia w kolejności odległości od Słońca planety Układu Słonecznego (w podziale na planety wewnętrzne i zewnętrzne);
  • wymienia kryteria, jakie musi spełniać ciało niebieskie, aby być planetą;
  • wyjaśnia dlaczego Plutona nie zalicza się obecnie do planet;
  • opisuje wkład prof. Aleksandra Wolszczana w rozwój nauk o Kosmosie.

2.2. Ruch obrotowy Ziemi

  • wyjaśnia, na czym polega ruch obrotowy Ziemi;
  • opisuje zasady ruchu obrotowego Ziemi (kierunek, czas obrotu);
  • porównuje prędkość kątową i liniową punktów położonych na różnych równoleżnikach;
  • wymienia i opisuje następstwa ruchu obrotowego Ziemi;
  • wyjaśnia, czym jest czas słoneczny i czas strefowy;
  • opisuje, w jaki sposób wyróżniono strefę czasu uniwersalnego, środkowoeuropejskiego i wschodnioeuropejskiego;
  • uzasadnia konieczność korzystania z czasu urzędowego zamiast strefowego bądź słonecznego;
  • wyjaśnia, czym jest czas letni i czas zimowy w Polsce. 

2.3. Ruch obiegowy Ziemi

  • wyjaśnia, co to jest górowanie Słońca;
  • opisuje, na czym polega ruch obiegowy Ziemi;
  • wyjaśnia, co to jest rok;
  • wskazuje na mapie bieguny, koła podbiegunowe, zwrotniki, równik;
  • opisuje oświetlenie Ziemi w dni rozpoczynające astronomiczne pory roku;
  • wymienia następstwa ruchu obiegowego Ziemi. 

 

Dział III Atmosfera

3.1. Temperatura powietrza

  • Wymienia i opisuje czynniki, które mają wpływ na zróżnicowanie temperatury powietrza na Ziemi;
    • kąt padania promieni słonecznych (ew. szerokość geograficzna) 
      • wyjaśnia, dlaczego najwyższa temperatura powietrza panuje na obszarach okołorównikowych, a najniższa – w okolicach biegunów;
    • odległość od mórz i oceanów
      • wyjaśnia, w jaki sposób oblicza się roczną amplitudę temperatury powietrza;
      • wyjaśnia, dlaczego latem nad morzem z reguły notuje się niższe wartości temperatur powietrza niż w głębi lądu;
      • ​wyjaśnia, jaka jest zależność między odległością od mórz i oceanów a wartością rocznej amplitudy temperatur powietrza;
    • wysokość nad poziomem morza  
      • wyjaśnia, jak zmienia się wartość temperatury powietrza wraz z wysokością n.p.m.;​
    • rzeźba terenu
      • wyjaśnia, co to jest ekspozycja stoku;
      • opisuje, które stoki są bardziej ogrzewane na półkuli północnej, a które na półkuli południowej;
    • prądy morskie
      • podaje przykłady wpływu ciepłych i zimnych prądów morskich na temperaturę powietrza. 

3.2. Ciśnienie atmosferyczne

  • wyjaśnia, czym jest ciśnienie atmosferyczne;
  • podaje jednostki ciśnienia atmosferycznego (pascale, bary, mmHg);
  • opisuje, jak zmienia się ciśnienie atmosferyczne wraz ze wzrostem wysokości n.p.m.;
  • opisuje, w jaki sposób przedstawia się wartość ciśnienia atmosferycznego na mapach (izobary);
  • wyjaśnia, czym różnią się wyże i niże baryczne;
  • opisuje rozkład ciśnienia na kuli ziemskiej (stałe wyże i niże atmosferyczne na równiku, zwrotnikach, w strefach umiarkowanych i w okolicach biegunów);
  • opisuje, jak przebiega cyrkulacja powietrza w strefie międzyzwrotnikowej;
  • wyjaśnia, czym są pasaty oraz w jaki sposób powstają deszcze zenitalne.

3.4. Opady atmosferyczne

  • wyjaśnia, czym jest wilgotność powietrza, od czego zależy wilgotność względna powietrza i w jakich jednostach podaje się wartość wilgotności względnej powietrza;
  • opisuje, na czym polega kondensacja pary wodnej (parowanie + resublimacja);
  • opisuje w jaki sposób powstaje opad atmosferyczny (jakie warunki muszą być spełnione, aby powstały opady?);
  • opisuje na przykładach ze świata, jaki jest wpływ poniższych czynników na wielkość i rozkład opadów:
    • rozmieszczenie wyżów i niżów atmosferycznych;
    • ciepłe i zimne prądy morskie;
    • odległość od mórz i oceanów;
    • rzeźba terenu i wysokość nad poziomem morza.

3.5. Prognozowanie pogody

windy.com - mapa interaktywna obrazująca zmiany elementów pogody oraz radar pogodowy
prognoza dla Polski - portal Instytu Meteorologii i Gospodarki Wodnej
www.yr.no - norweska prognoza pogody - polecana przez polskich polarników

  • wyjaśnia znaczenie terminów: pogoda, prognoza pogody, mapa synoptyczna;
  • wymienia składniki elementy pogody;
  • analizuje dane meteorologiczne zamieszczone na mapie synoptycznej;
  • wyjaśnia znaczenie prognozowania pogody dla gospodarki i życia ludzi;
  • interpretuje mapy interaktywne (np. windy.com);
  • posługuje się radarem pogodowym (np. windy.com).

3.7. Klimaty kuli ziemskiej

  • wyjaśnia, co to jest klimat;
  • wymienia czynniki klimatotwórcze i opisuje ich wpływ na klimat:
    • szerokość geograficzna (właściwie: kąt padania promieni słonecznych);
    • rozmieszczenie lądów i oceanów;
    • wysokość nad poziomem morza;
    • rzeźba terenu;
    • prądy morskie;
  • wymienia i wskazuje na mapie obszary występowania stref klimatycznych;
  • porównuje morski i kontynentalny typ klimatu (ilość opadów, rozkład opadów w ciągu roku, roczna amplituda średniej temperatury powietrza);
  • podaje przykłady wpływu ciepłych i zimnych prądów morskich na temperaturę powietrza i wielkość opadów).

 

Dział IV Hydrosfera

4.1. Zasoby wodne Ziemi. Wszechocean

Czym jest cykl hydrologiczny? - schemat obrazujący cykl hydrologiczny (PL)
The water cycle - schemat wraz z opisem cyklu hydrologicznego (EN)

  • Lorem ipsum.....

4.2. Wody powierzchniowe

  • Lorem ipsum.....

4.3. Lodowce górskie i lądolody

  • Lorem ipsum.....

Dział V Litosfera. Procesy wewnętrzne

5.1. Skały. Budowa wnętrza Ziemi

  • Lorem ipsum.....

5.2. Tektonika płyt litosfery

  • Lorem ipsum.....

5.3. Plutonizm, wulkanizm i trzęsienia ziemi

Last quake - strona, na której sprawdzisz ostatnie trzęsienia ziemi. 
Aplikacja na Adroida - CSEM EMSC LastQuake (do pobrania ze sklepy Play)
Rejestracja trzęsienia ziemi za pomocą smartfona - pobierz aplikację Hamm Seismograph

  • Lorem ipsum.....

Dział VI Litosfera. Procesy zewnętrzne

6.1. Wietrzenie. Procesy krasowe

  • Lorem ipsum.....

6.2. Rzeźbotwórcza działalność rzek

Formation of a V shaped valley - labelled diagram and explanation - film 1:22

  • Lorem ipsum.....

6.3. Rzeźbotwórcza działalność lodowców górskich i lądolodów

How do glaciers shape the landscape? Animation.2:30
Glacial processes and landforms. BBC Geography - Glaciers. 3:55

  • Lorem ipsum.....

6.4. Rzeźbotwórcza działalność morza

Artykuł o ruinach kościoła w Trzęsaczu. W artykule oprócz historycznego spojrzenia na postępującą abrazję morską przeczytacie też ciekawą legendę. 

  • Lorem ipsum.....

6.7. Rzeźbotwórcza działalność wiatru

  • Lorem ipsum.....

Dział VII Pedosfera i biosfera

7.1. Gleby na kuli ziemskiej

  • Lorem ipsum.....

7.2. Szata roślinna na Ziemi

  • Lorem ipsum.....